رودان نيوز
  • کد خبر : 12799
  • تعداد نظرات : 0 نظر
  • تاریخ انتشار خبر : 15 نوامبر, 2013 - 02:08
  •   

    خداشناسی فطری(2)

    و بحرانهای زندگی آن گرد و غبارها را می‎زداید و آئینه فطرت را شفاف می‎سازد. صدر المتألهین در این باره گفته است: «وجود خدا، چنان كه گفته‎اند، امری فطری است، به گواه این كه انسان به هنگام رویارویی با شرائط هولناك، به سابقه فطرت خود به خدا توكل نموده و بطوری غریزی به مسبب الاسباب […]

    و بحرانهای زندگی آن گرد و غبارها را می‎زداید و آئینه فطرت را شفاف می‎سازد.
    صدر المتألهین در این باره گفته است:
    «وجود خدا، چنان كه گفته‎اند، امری فطری است، به گواه این كه انسان به هنگام رویارویی با شرائط هولناك، به سابقه فطرت خود به خدا توكل نموده و بطوری غریزی به مسبب الاسباب و آن كه دشواری‎ها را آسان می‎سازد روی می‎آورد، هر چند خود وی به این گرایش فطری خود توجه نداشته باشد».[1]
    علامه طباطبائی نیز در این باره می‎گوید:
    «هیچ كس، اعم از مؤمن و كافر، ‌تردید ندارد كه انسان در لحظه‎های خطر كه از همه اسباب و علل نجات بخش ناامید می‎شود، به سوی قدرتی برتر كه مافوق همه اسباب است و عجز و غفلت و نسیان در او راه ندارد روی می‎آورد و از او یاری می‎جوید، و از طرفی رجاء و امید مانند حب و بغض و اراده و كراهت و جذب و نظائر آن از صفاتی است كه تعلق به غیر دارد و بدون تحقق متعلق آن در خارج، پدید نمی‎آید، بنابراین امید بالفعل در نفس انسان نسبت به وجودی قاهر، گواه بر تحقق عینی آن است، وجود چنین قدرتی را فطرت انسان به روشنی درك می‎كند، اگر چه در اثر سرگرمی بسیار به اسباب و امور ظاهری چه بسا از آن غفلت می‎كند، ولی این پرده غفلت به هنگام روی آور شدن خطر و شدائد زندگی كنار رفته و فطرت، نقش هدایتی خود را ایفاء می‎كند».[2]
    قرآن كریم نیز در آیات متعددی این حقیقت كه انسان در لحظه‎های خطرناك و بحرانی به خدای یكتا پناه می‎برد را بیان نموده است، از آن جمله می‎توان به آیه زیر اشاره نمود:
    «فَإِذا رَكِبُوا فِی الْفُلْكِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِینَ لَهُ الدِّینَ فَلَمَّا نَجَّاهُمْ إِلَى الْبَرِّ إِذا هُمْ یُشْرِكُونَ؛[3] آن گاه كه سوار كشتی می‎شوند مخلصانه خدا را می‎خوانند، ولی هنگامی كه آنان را به ساحل نجات می‎رساند شرك می‎ورزند.»
    پاسخ به دو اشكال
    اشكال اول:
    امید به قدرتی برتر در لحظه‎های خطر و یأس از اسباب طبیعی بر واقعیت داشتن قدرت برتر دلالت منطقی ندارد، زیرا ممكن است منشأ آن علاقه مندی انسان به حیات و ادامه زندگی باشد، هر چند می‎داند كه قدرت نجات بخشی در كار نیست. ولی میل به حیات، این تصور را در او پدید می‎آورد. بسان فردی كه در حال غرق شدن است، او با این كه نجات دهنده‎ای نیست، فریاد بر می‎كشد و استمداد می‎جوید.
    پاسخ: احساس امید بسان حب، عشق، اراده، نفرت، و نظائر آنها واقعیت‎هایی متعلق به غیر (ذات الاضافه) می‎باشند، و اگر بالفعل تحقق داشته باشند، متعلق آنها نیز باید بالفعل موجود باشد، و در مثال غریق نیز حتی اگر به فرض، او بداند كه امدادگر بشری وجود ندارد، همین فریاد استمداد جوئی او، حاكی از این است كه امدادگری در واقع هست، و فریاد او بیانگر احساس درونی او نسبت به وجود قدرتی است كه اگر اراده كند قادر به نجات او می‎باشد.
    اشكال دوم:
    اگر به راستی خداجوئی و خداگرائی از تمایلات فطری انسان است، چرا همه انسانها خداپرست نیستند، و همه خداپرستان به مسائل مربوط به خداشناسی ابراز علاقه نمی‎كنند؟
    پاسخ: لازمه فطری بودن یك گرایش در انسان این نیست كه در همه انسانها و در همه حالات به طور یكسان فعال بوده و آثار عینی آن تحقق یابد، نقش فطرت از جنبه ترتب آثار علمی آن در حد مقتضی است نه علت تامه، و از این جهت شرائط و علل خارجی در آن مؤثر می‎باشند، این امر به فطرت خدا خواهی انسان اختصاص ندارد، مثلاً علم دوستی از تمایلات فطری انسان است، ولی تجلی عینی آن در شرائط مختلف متفاوت است، و گاهی چنان اوج می‎گیرد كه بر همه غرایز و تمایلات مادی چیره می‎شود و گاهی نیز به درجه صفر می‎رسد، ولی در همین حالت نیز علم و دانش امری محبوب و مطلوب است و انسان در ضمیر خود آن را می‎پسندد.
    گفته‎‎هایی از دانشمندان
    این مطلب كه ایمان به خدا از ضمیر انسان سرچشمه می‎گیرد مورد قبول بسیاری از دانشمندان است و حتی برخی از آنان دل را بهترین راه برای شناخت خدا می‎دانند. پیش از این یادآور شدیم كه از نظر روانشناسان، حس مذهبی یكی از ابعاد اصیل روح انسانی است. در این جا نمونه‎هایی از سخنان برخی از دانشمندان را یادآور می‎شویم:
    1. پاسكال ریاضی دان معروف فرانسوی (متوفای 1662) گفته است:
    «به وجود خدا دل گواهی می‎دهد نه عقل،‌و ایمان از این راه به دست می‎آید. دل دلایلی دارد كه عقل را به آن دسترسی نیست».[4]
    2. مالبرانش حكیم فرانسوی (1638ـ1715) می‎گوید:
    «روح انسان هر چند به ظاهر به تن پیوسته است، ولی پیوستگی حقیقی و اصلی او به خدا است، اما چون انسان گناهكار شده، به تن متوجه گردیده و اتصالش به مبدأ ضعیف شده است، باید بكوشد تا آن اتصال قوت گیرد…
    روح نمی‎تواند ادراك كند مگر آنچه را كه با آن متحد و پیوسته است و چون به جسم بستگی حقیقی ندارد و اتصالش در واقع به خدا است، فقط وجود خدا را ادراك می‎كند…
    از این بیان روشن می‎شود كه ذات باری اثبات لازم ندارد، وجودش بدیهی، و علم انسان به هستی او ضروری است، و نفس انسان خدا را مستقیماً و بلاواسطه ادراك می‎كند».[5]
    3. ویلیامز جیمز روانشناس معروف آمریكائی (1842ـ1910) درباره پدیده دین و ایمان به خدا از طریق روانشناسی، مطالعات گسترده‎ای انجام داده و كتابی را به نام «تنوع تجربه دینی» در این باره تألیف كرده است، كه بخشهائی از آن به نام «دین و روان» به فارسی ترجمه شده است. نام برده می‎گوید:
    «مایه اولیه مفهومات مذهبی از اعتقادات قلبی سرچشمه می‎گیرد، و سپس فلسفه و استدلال‎های تعقلی، آن مفهومات را تحت نظم و فرمول در می‎آورند، فطرت و قلب جلو می‎رود، و عقل به دنبال، او را همراهی می‎كند».[6]
    و نیز می‎گوید:
    «ما حس می‎كنیم كه در وجود ما یك عیب و نقصی هست كه مایه ناآرامی ماست، و نیز حس می‎كنیم كه هر گاه با قدرتی مافوق خود ارتباط حاصل كنیم می‎توانیم خود را از این ناآرامی و ناراحتی نجات دهیم.
    همین امر كافی است كه انسان به یك حقیقت عالی‎تر متوسل شود، لذا در می‎یابد كه خودی از او، بالای این ناراحتی‎ها و ناآرامی‎ها می‎باشد و با یك حقیقت عالی‎تری ـ كه از او جدا نیست ـ مرتبط است كه می‎تواند به او كمك برساند، و هنگامی كه وجود نازل و مرتبه پائین او به گرداب و غرقاب است، ‌پناهگاه و كشتی نجات او خواهد بود».[7]
    4. كریستوفر ماینرز پژوهشگر آلمانی (1747ـ1810 میلادی) كه آثار انتقادی ارجمندی در باب تاریخ عمومی ادیان نوشته است. یكی از نخستین محققان جدید است كه تأیید كرد كه هرگز قومی بدون دین وجود نداشته است و دین در نهاد انسان سرشته شده است.[8]
    5. فروید با اینكه مذهب را ساخته وهم بشر می‎داند، ولی در مورد معرفت فطری، موضع ملایم‎تری دارد؛ چنان كه گفته است:
    «نمی‎توان انكار كرد كه بعضی از اشخاص می‎گویند در خود احساسی می‎یابند كه بخوبی توصیف شدنی نیست. این تصور ذهنی از یك احساس ابدی كه در عرفای بزرگ و همچنین در تفكر مذهبی هندی منعكس می‎شود ممكن است ریشه و جوهر احساس مذهبی را كه مذاهب گوناگون، جلوه‎هایی از آن هستند تشكیل دهد».
    فروید در این موضوع تردید دارد و اقرار می‎كند كه با تحلیل روانی خود هرگز نتوانسته است اثری از چنین احساسی در خویش بیابد، ولی اضافه می‎كند كه این امر به او اجازه نمی‎دهد وجود احساس مورد بحث را در دیگران انكار نماید.[9]
    6. ماكس مولر می‎گوید:
    «احساس غیرمتناهی، موجب تولد عقیده و دین می‎گردد».
    7. ژان ژاك روسو گفته است:
    «شعور فطری بهترین راه برای اثبات وجود خدا است».
    8. انیشتین گفته است:
    «دیانت من عبارت از یك ستایش نارسای ناقابل نسبت به روح برتر است».[10]
    فطرت و دین در نگاه وحی
    فطری بودن دین در قرآن كریم و احادیث اسلامی به صورت روشن مطرح شده است. گویاترین آیه در این باره آیه 30 سوره روم است كه به آیه «فطرت» شهرت یافته است چنان كه می‎فرماید:
    «فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّینِ حَنِیفاً فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِی فَطَرَ النَّاسَ عَلَیْها لا تَبْدِیلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذلِكَ الدِّینُ الْقَیِّمُ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا یَعْلَمُونَ؛ به سوی دین حنیف (آیین توحید) استوار باش. یعنی در راستای فطرت الهی كه انسان‎ها را براساس آن آفریده است، گام بردار، آفرینش خدا جایگزین ندارد. این آیین، پاسخگوی نیازهای اصیل بشر است، ولی اكثر انسان‎ها این حقیقت را نمی‎دانند.»
    از پیامبر اكرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ روایت شده كه فرمود:
    «كل مولود یولد علی الفطره». هر كودكی با فطرت دینی به دنیا می‎آید.
    امام صادق ـ علیه السلام ـ در توضیح‌ آن فرموده است:
    «مقصود این است كه معرفت به این كه خداوند خالق انسان و جهان است در سرشت هر انسانی نهفته است».[11]
    امام علی ـ علیه السلام ـ یكی از اهداف بعثت پیامبران را تجدید میثاق فطری آنان با خدا دانسته است «لیستأدوهم میثاق فطرته»[12] و نیز فرموده است: توحید كه كلمه اخلاص نامیده می‎شود ریشه در سرشت انسان دارد.[13]
    احادیث درباره فطری بودن دین بسیار است كه ذكر آنها در گنجایش این بحث نیست.
    مناسبت دارد این بحث را با نقل ابیاتی از نظیری نیشابوری پایان دهیم:
    غیر من در پس این پرده سخن سازی نیست راز در دل نتوان داشت كه غمازی هست
    بلبلان! گل از گلستان به شبستان آرید كه در این كنج قفس زمزمه پردازی هست
    تو مپندار كه این قصه به خود می‎گویم گوش نزدیك لبم آر كه آوازی هست


    [1] . مبدأ و معاد، ص 16.
    [2] . المیزان، ج 12، ص 272، تفسیر آیه 53 سوره نحل…
    [3] . عنكبوت/ 65.
    [4] . سیر حكمت در اروپا، ج 2، ص 18.
    [5] . مدرك قبل، ص 23ـ22.
    [6] . دین و روان، ترجمه مهدی قائنی، ص 57.
    [7] . مدرك قبل، ص 122.
    [8] . دین پژوهی، دفتر اول، ترجمه بهاء الدین خرمشاهی، ص 122.
    [9] . كودك از نظر وراثت و تربیت، ج 1، ص 308 به نقل از اندیشه‎های فروید، ص 89.
    [10] . مدرك قبل، به نقل از ارتباط انسان و جهان، ج 1، ص 69، ج 3، ص 175.
    [11] . تفسیر برهان، ج 3، ص 261.
    [12] . نهج البلاغه، خطبه اول.
    [13] . نهج البلاغه، خطبه 110.

    علی ربانی گلپایگانی – عقاید استدلالی

    اندیشه قم


  • پربازدیدترین
  • پربحث ترین
  • قصه تکراری لیمو، غصه هرساله باغداران / کشاورزان و باغداران رودانی از افت قیمت و نبود صنایع تبدیلی گلایه دارند
  • نهضت بسیج سازندگی در راه آبادانی روستاهای رودان/ جهادگران بسیجی به دنبال گره‌گشایی از مشکلات مردم
  • منزل۱۷نیازمند کمیز رودان ایزوگام‌ و مرمت شد/ ۲۳خانه این روستا در لیست خدمت
  • کنکور سراسری با حضور یکهزار و ۵۸۶ داوطلب از فردا در رودان آغاز می شود
  • نیروی دریایی سپاه تا هر جا که بتواند برای مردم خدمت گذار خواهد بود
  • واکسیناسیون و نجات جان ۲۵۰ هزار ایرانی در سال/ ۲ سال و نیم مبارزه همزمان با «کرونا» و «تحریم دارو و واکسن»
  • خانواده در فرهنگ اسلامی یک کشور کوچک محسوب می شود/ حقوق بشر آمریکایی دروغی بزرگ است
  • وزیر نیرو دستور بسیج امکانات برای تامین نیاز آبی مناطق زلزله زده را داد/ استقرار چهار تانکر برای آبرسانی سیار در سایه خوش و روستاهای مجاور
  • از فوت ۵ نفر از شهروندان تا تعطیلی تمامی ادارات دولتی/ دستور وزیر بهداشت برای رسیدگی فوری به آسیب دیدگان زلزله زدگان
  • خدمت رسانی بی وقفه سپاه در مناطق زلزله زده غرب هرمزگان/ اعلام آمادگی سپاه امام سجاد (ع) در ساخت منازل تخریبی
  • آخرین عناوین

  • اولین محموله کمک شهرستان رودان به منطقه زلزله زده سایه خوش ارسال شد
  • خدمت رسانی بی وقفه سپاه در مناطق زلزله زده غرب هرمزگان/ اعلام آمادگی سپاه امام سجاد (ع) در ساخت منازل تخریبی
  • وزیر نیرو دستور بسیج امکانات برای تامین نیاز آبی مناطق زلزله زده را داد/ استقرار چهار تانکر برای آبرسانی سیار در سایه خوش و روستاهای مجاور
  • از فوت ۵ نفر از شهروندان تا تعطیلی تمامی ادارات دولتی/ دستور وزیر بهداشت برای رسیدگی فوری به آسیب دیدگان زلزله زدگان
  • خانواده در فرهنگ اسلامی یک کشور کوچک محسوب می شود/ حقوق بشر آمریکایی دروغی بزرگ است
  • کنکور سراسری با حضور یکهزار و ۵۸۶ داوطلب از فردا در رودان آغاز می شود
  • منزل۱۷نیازمند کمیز رودان ایزوگام‌ و مرمت شد/ ۲۳خانه این روستا در لیست خدمت
  • نیروی دریایی سپاه تا هر جا که بتواند برای مردم خدمت گذار خواهد بود
  • قصه تکراری لیمو، غصه هرساله باغداران / کشاورزان و باغداران رودانی از افت قیمت و نبود صنایع تبدیلی گلایه دارند
  • واکسیناسیون و نجات جان ۲۵۰ هزار ایرانی در سال/ ۲ سال و نیم مبارزه همزمان با «کرونا» و «تحریم دارو و واکسن»
  • نهضت بسیج سازندگی در راه آبادانی روستاهای رودان/ جهادگران بسیجی به دنبال گره‌گشایی از مشکلات مردم
  • زنگ هشدار کاهش جمعیت به صدا در آمده است/ مردم به شایعات فضای مجازی دامن نزنند
  • دانش آموزان رودانی یک مقام نخست و دو عنوان برگزیده جشنواره نوجوان خوارزمی را از آن خود کردند
  • افزایش شمار تب کریمه کنگو در هرمزگان به ۶نفر
  • وضعیت کرونایی همه شهر‌های هرمزگان به جز جاسک آبی است
  • فوتبالیست رودانی به تیم ملی دعوت شد
  • پیگیری جهت جذب اعتبارات اولویت اول مدیران شهرستان باشد
  • حضور خدام امام رضا(ع) نسیم روح بخش رضوی را در شهرستان رودان طنین انداز کرد+تصوير
  • ۱۷تن انبه قاچاق در رودان کشف شد
  • امام بزرگوار روح جمهوری اسلامی است/ اعتقاد مردم و گرایش آنها به دین و انقلاب، امروز از اول انقلاب بیشتر است
  • جهاد با هدف برطرف کردن آسیب های آموزشی در دوران کرونایی/جهاد آموزشی آموزگاران رودانی در دوران کرونایی قابل تحسین است
  • همراهی و مشارکت دو هزار و 500جوان و نوجوان در فعالیت های جهادی و فرهنگی کانون علویون رودان
  • زمین لرزه ۴٫۵ ریشتری جناح هرمزگان را لرزاند
  • نقش اثرگذار مراکز مشاوره پلیس در ارتقاء سطح آگاهی عمومی و پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی
  • ۳۲۰ برنامه آموزشی با محوریت فرهنگ سازی و ارتقای مشارکت عمومی اجرا شد/۳۷ گونه زیستی در هرمزگان با خطر انقراض مواجه هستند
  • ۷۴متهم در اجرای طرح ارتقاء و امنیت اجتماعی در رودان شناسایی و دستگیر شدند
  • فیلم‌ کوتاه “مادر فرشته” در رودان اکران شد/رونمایی از تصویر دیجیتال شهیده آرزو باهو
  • اعطاء بیش از هزار و ۴۰۰دستگاه لوازم خانگی به سیل‌زدگان رودان توسط بنیاد علوی
  • یادواره شهدای روستای سکل رودان برگزار شد+عکس و فيلم
  • عطر شهید گمنام در رودان پیچید+عکس
  • شهدا ارزشمندترین سرمایه های نظام و انقلاب هستند/ روحیه جهادی عامل پیش برد کارهاست
  • قتل زن ۳۸ساله در رودان/ قاتل در کمتر از ۲۴ساعت دستگیر شد
  • همخوانی سرود “سلام فرمانده” در رودان| گزارش تصویری
  • شکار غیرمجاز قوچ وحشی در رودان/ صیاد متخلف دستگیر شد
  • گزارش تصویری| بازخوانی سرود سلام فرمانده توسط دهه نودی های رودانی
  • رزمایش بزرگ جهادگران فاطمی در رودان برگزار شد/ گروه‌های جهادی در عرصه‌های مختلف پیشرو بوده اند
  • دامداران رودانی ضدعفونی آبشخورها را جدی بگیرند/ مایه کوبی بیش از ۱۴۰هزار راس دام از سال گذشته تاکنون
  • اقدامات اساسی در حوزه آب بخش رودخانه رودان صورت می گیرد/ نقش موثر شوراها و پیگیری های مستمر آنان در رفع مشکلات حوزه آب
  • کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در رودان راه اندازی می شود
  • افتخارات نوجوان رودانی در سینمای کشور/ تمام تلاشم را برای شناساندن فرهنگ و رسوم شهرم واستانم می گذارم
  • «آزادی فلسطین»، در صدر توییتر جهان قرار گرفت
  • زنده نگه داشتن روز قدس یعنی بیداری ملت ها علیه اسرائیل غاصب/ جامعه باید قدردان زحمات و تلاش های مقام معلم باشد
  • شعار انقلاب حمایت از فلسطین و محو رژیم صهیونیستی/ روز قدس، روز اسلام است
  • ۲۵سری جهیزیه به نوعروسان رودانی اهداء شد
  • ترخیص خودروها و موتورسیکلت‌هاي توقيفي تا عید فطر در رودان ادامه دارد
  • اعلام حمایت از مردم مظلوم فلسطین، اعلام بیزاری از دشمنان اسلام است
  • جام رمضان رودان| چهره چهار تیم برتر مشخص شد
  • اتحاد مسلمانان در حمایت از مردم مظلوم فلسطین کابوسی برای رژیم صهیونسیتی/ اهانت به قرآن کریم اهانت به همه ادیان و کتب الهی است
  • هشتگ #علمداران_خلیج _فارس جزو برترین های توییتر فارسی شد
  • مصیب داوری چهره برگزیده سال هنر انقلاب در هرمزگان شد+ عکس
  • مرحله سی و دوم رزمایش مواسات و همدلی در رودان/ 4هزار بسته معیشتی بین نیازمندان شهرستان رودان توزیع شد
  • مادر شهید معظم «علی سرحدی» به فرزند شهیدش پیوست
  • رودانی ها بیش از 240هزار دوز واکسن کرونا دریافت کرده اند/ واکسینه شدن فقط 21درصد از گروه سنی 5 تا 12 ساله رودان علیه کرونا
  • حساب شهرداری رودان مسدود شد/بدهی ۸۵ میلیارد ریالی دردسرساز شد
  • قرارگاه جهادی برای ارائه خدمات یکپارچه به محرومین در رودان تشکیل می شود
  • Untitled-1-Recovered123